Không gian Hoa Đà Lạt
Chủ Nhật, 27/11/2011, 19:48 [GMT+7]
.
(GLO)- Nói đến Đà Lạt (tỉnh Lâm Đồng) là nói đến hoa. Nếu không tính Lễ hội hoa Đà Lạt năm 2004 thì từ 2005 đến nay, cứ 2 năm một lần, Đà Lạt lại tổ chức Festival hoa. Lần Festival Hoa Đà Lạt thứ IV này dự kiến được tổ chức trong các ngày từ 30-12-2011 đến 3-1-2012 với chủ đề “Đà Lạt- thành phố Festival hoa”. Cũng theo dự kiến, trong những ngày sắp đến tại Đà Lạt, sẽ có 12 không gian hoa tập trung quanh hồ Xuân Hương- “trái tim” của Đà Lạt- để phục vụ du khách. Vẫn biết là vậy, nhưng trong mắt tôi, một công dân… ngoại đạo của Đà Lạt, bản thân Đà Lạt lúc nào cũng là một “không gian hoa” hoàn hảo.
Tâm thế mới
Ông Nguyễn Vũ Hoàng- Tổng đạo diễn Festival Hoa Đà Lạt 2012 cho biết: “Festival Hoa Đà Lạt lần thứ IV này sẽ có 9 chương trình chính và 12 chương trình hưởng ứng. Tất cả đều liên quan đến chủ đề hoa. Đặc biệt, chủ đề Festival Hoa Đà Lạt năm nay vẫn xoay quanh “chuyện hoa” nhưng có điều khác hơn 3 lần tổ chức trước ở chỗ: Đây là năm đầu tiên Đà Lạt tổ chức Festival hoa với tâm thế là một “Thành phố Festival hoa”. Và chính vì lý do này mà Ban tổ chức đã chọn “Đà Lạt- thành phố Festival hoa” làm chủ đề cho Festival hoa lần thứ IV này.
Tôi muốn nói thêm rằng, thực ra, danh hiệu “Thành phố Festival hoa” của Đà Lạt đã được đặt ra từ lần Festival Hoa Đà Lạt 2010, nhân kỷ niệm 1000 năm Thăng Long- Hà Nội và đến nay (cuối tháng 11-2011), đề án “Thành phố Festival hoa” của Đà Lạt vừa được hoàn thành và trình Chính phủ phê duyệt. Nói cách khác, Festival Hoa Đà Lạt 2012 được diễn ra với một tâm thế mới- tâm thế của một thành phố lần đầu tiên trong cả nước được công nhận danh hiệu “Thành phố Festival hoa”. Có thể xem Festival hoa Đà Lạt 2012 với chủ đề “Đà Lạt-thành phố Festival Hoa” chính là tiền đề để tiến tới kỷ niệm 125 năm Đà Lạt hình thành và phát triển và hướng tới Năm Du lịch quốc gia 2014.
Trong 9 chương trình chính, “Những không gian hoa” và “Không gian hoa đẹp Festival Hoa Đà Lạt 2012” được xem là hai chương trình tạo nên điểm nhấn đặc biệt cho Festival Hoa Đà Lạt lần này. Cả hai chương trình được diễn ra trong suốt thời gian lễ hội (30-12-2011- 3-1-2012) với nhiều “không gian” cụ thể như không gian hoa hồ Xuân Hương, cầu Ông Đạo, đường hoa Lê Đại Hành, đồi hoa dại Vườn hoa TP. Đà Lạt, đồi hoa hoài niệm Đà Lạt phía sân golf (do Hiệp hội Hoa Đà Lạt thực hiện trên diện tích 3,3 ha, kinh phí hơn 9 tỷ đồng từ nguồn xã hội hóa)… không chỉ là những điểm nhấn cần thiết mà còn là điểm mới đáng quan tâm của Festival Hoa Đà Lạt 2012.
Hoa du lịch từ làng đến phố
Nói đến nghề trồng hoa Đà Lạt, người ta thường nhắc đến hai nhân vật rất nổi tiếng đó là cụ Ngô Văn Bính và em trai cụ Bính là cụ Ngô Văn Ngôn. Hoa Đà Lạt bây giờ đã là “hoa du lịch” rồi. Còn ngày ấy, cách nay khoảng 80 năm, cụ Bính không thể ngờ rằng những mầm hoa đầu tiên được cụ gieo ươm trên đất này có thể có được một “địa vị xã hội” vô cùng quan trọng như ngày hôm nay, một “địa vị” mà sản phẩm hoa xứng đáng được như thế: Hoa được tôn vinh như một sản phẩm làm nên cái hồn của du lịch Đà Lạt; đặc biệt, với danh hiệu “Thành phố Festival hoa” duy nhất của Việt Nam, Đà Lạt đã có “hồn cốt” từ hoa- hoa du lịch.
Trong câu chuyện với cụ Ngô Văn Ngôn (10-Nguyễn Công Trứ, Đà Lạt), tôi biết anh trai cụ, cụ Ngô Văn Bính, là một trong số vài mươi người đầu tiên của Hà Nội vào đây khai khẩn và lập nên làng hoa Hà Đông, Đà Lạt, từ những năm đầu 30 của thế kỷ trước. Cụ Ngôn và cụ Bính cho tôi xem một xấp tài liệu nói về quá trình lập ấp Hà Đông hơn 70 năm về trước, trong đó có đoạn: “Ngay từ khi mới nhậm chức, ông Trần Văn Lý (quản đạo đầu tiên của Đà Lạt) đã nhận thấy Đà Lạt là một vùng khí hậu mát mẻ, còn nhiều đất hoang chưa được khai phá và nhu cầu rau quả tươi sống của người Pháp ngày càng tăng lên là điều kiện để mở mang nghề trồng rau và hoa ở đây. Ông đã nêu sáng kiến về việc lập ấp trồng rau và hoa tươi cung cấp tại chỗ cho người Pháp tại Đà Lạt…”.
Đó là vào cuối những năm 30 của thế kỷ trước. Hồi ấy, qua câu chuyện kể của cụ Ngô Văn Bính, tôi biết được là quản đạo Trần Văn Lý đã đề nghị Tổng đốc Hà Đông kiêm Chủ tịch Ủy ban Tương tế Trung ương Bắc kỳ Hoàng Trọng Phu cho di dân từ ngoài vào xứ Đà Lạt để lập ấp trồng hoa và rau xanh. Tháng 5-1938, hơn 30 người là cư dân vùng Hà Đông cũ (nay thuộc Hà Nội) đã có mặt tại Đà Lạt. Trong hơn 30 người rời quê tìm vùng đất mới này có cụ Bính và cụ Ngôn (năm đó, các cụ chỉ 18 tuổi và ít hơn 18 tuổi). Năm 1939, chàng thanh niên Ngô Văn Bính đã viết thư về Hà Đông động viên cả gia đình cùng vào, và… không quên mang theo một ít giống hoa. Bố anh Bính, cụ Ngô Văn Ất, ngay lập tức chuẩn bị 2.000 củ giống hoa layơn mang vào xứ hoàng triều cương thổ; và từ đó, làng hoa Hà Đông hình thành.
Nhớ lại hôm ở nhà cụ Ngô Văn Ngôn, khi nhìn ra ngoài sân, mắt tôi chạm phải một sắc hồng của loài hoa đào khá lạ. Thấy khách hậu sinh có vẻ thích thú, cụ Ngôn giải thích: “Đây là gốc đào rất “lịch sử”. Cành đào này là món quà từ miền Bắc gửi vào miền Nam chưng Tết ở dinh Độc Lập năm 1960. Nó là giống đào hoa thắm, cánh kép. Xong Tết, cành đào được ông Huệ (làm ở cơ quan Canh nông Đà Lạt lúc ấy) đưa từ Sài Gòn lên Đà Lạt. Và chính tay tôi trồng nó ngay trước sân nhà từ bấy đến giờ”. Hóa ra, xứ hoa Hà Đông của xứ sở Đà Lạt này còn nhiều điều về hoa đáng khai thác lắm.
Sau hơn 70 năm hình thành làng hoa và chuyên sống bằng nghề trồng hoa và rau, làng hoa Hà Đông hiện đã có hơn 400 hộ chuyên sản xuất hoa với diện tích trên 50 ha và chuyên trồng các loại hoa có giá trị cao như hoa hồng, cúc, cát tường, cẩm chướng, lily… Nói về thu nhập từ hoa, chưa biết xưa hơn giờ hay giờ hơn xưa, nhưng tôi cứ thử nêu hai con số để mọi người cùng suy ngẫm: Xưa, để có một củ giống layơn, người ấp Hà Đông phải bỏ ra 4 xu tiền Đông Dương. Hai tháng sau, củ giống này cho hoa bán được 2 hào. Tính cả vườn khoảng một ha thì thu được 400 đồng.
Trong khi, giá một tạ gạo lúc đó chỉ 2 đồng. Còn bây giờ, cũng ở Hà Đông, theo báo cáo của tổ chức Hội Nông dân thì nhà vườn trồng hoa có thu nhập trên dưới 130 triệu đồng mỗi năm trên mỗi ha. Tất nhiên, sự so sánh luôn có những khập khiễng. Riêng chuyện làng hoa Hà Đông hồi Festival Hoa Đà Lạt lần thứ III (năm 2010) là làng hoa đầu tiên được UBND TP. Đà Lạt ra quyết định công nhận là “làng hoa” và là “làng nghề” truyền thống của xứ sương mù là chuyện không có phép so sánh.
Và, tôi cũng muốn nói thêm, ở xứ sở sương mù Đà Lạt, sau Hà Đông là những làng hoa mà ngày nay đã trở thành những cái tên rất quen thuộc với du khách như làng hoa Thái Phiên, làng hoa Vạn Thành, làng hoa An Sơn… Bây giờ, những làng hoa ở Đà Lạt như Hà Đông, Vạn Thành, Thái Phiên, An Sơn… nói trên không chỉ trồng hoa mà còn là những làng du lịch, làng làm du lịch khá nổi tiếng. Những làng hoa làm du lịch ấy không chỉ là những làng hoa truyền thống mà nó, hoặc từ nó, còn là nơi sản sinh ra nhiều sản phẩm hoa độc đáo, rất độc đáo, của Đà Lạt như “hoa từ đất” (làm hoa từ đất sét), hoa sấy khô (hoa tươi sấy khô giữ được trên dưới 10 năm), hoa trên đá (hoa được trồng trên đá), các món ăn từ hoa…
Vĩ thanh
Tổng đạo diễn Festival Hoa Đà Lạt 2012 Nguyễn Vũ Hoàng đặc biệt lưu ý tôi rằng: “Năm nay, ngoài các không gian hoa do các tổ chức cùng với chính quyền địa phương thiết lập thì còn một “không gian hoa” khác do chính người dân người trồng hoa của xứ sở hoa Đà Lạt “kiến tạo” đó là không gian hoa dại và không gian hoa của các vườn hoa gia đình”. Theo đó, các giống hoa dại Đà Lạt như hồng dại (tường vi), bồ công anh, mua tím… sẽ được người dân cả thành phố trồng ở trong khuôn viên nhà nhằm tạo thêm “màu sắc” cho kỳ Festival hoa lần này. Rồi nữa, có đến 30 hộ nông dân trồng hoa chuyên nghiệp sửa sang vườn tược và tự “chuyên nghiệp hóa” cách làm du lịch để đón tiếp du khách (trong đó, theo dự kiến, sẽ có nhiều du khách quốc tế) đến tham quan.
“Thành phố Festival hoa” là danh hiệu thành phố Festival hoa đầu tiên của Việt Nam mà Đà Lạt sẽ nhận được trong nay mai. 12 “không gian hoa” với điểm nhấn là “Không gian hoa đẹp” 3,3 ha tại đồi Cù (sân golf Đà Lạt) là những “không gian” cần thiết khi Đà Lạt tổ chức Festival hoa trong tâm thế mới-tâm thế của một thành phố được công nhận là “Thành phố Festival hoa” đầu tiên của Việt Nam. Và “không gian” ấy không chỉ dừng lại ở 12 “không gian hoa” theo kịch bản mà còn được mở rộng đến 30 vườn hoa của chính những người trồng hoa và đến “không gian hoa dại” của chính những công dân của thành phố này.
Tâm thế mới
 |
Tôi muốn nói thêm rằng, thực ra, danh hiệu “Thành phố Festival hoa” của Đà Lạt đã được đặt ra từ lần Festival Hoa Đà Lạt 2010, nhân kỷ niệm 1000 năm Thăng Long- Hà Nội và đến nay (cuối tháng 11-2011), đề án “Thành phố Festival hoa” của Đà Lạt vừa được hoàn thành và trình Chính phủ phê duyệt. Nói cách khác, Festival Hoa Đà Lạt 2012 được diễn ra với một tâm thế mới- tâm thế của một thành phố lần đầu tiên trong cả nước được công nhận danh hiệu “Thành phố Festival hoa”. Có thể xem Festival hoa Đà Lạt 2012 với chủ đề “Đà Lạt-thành phố Festival Hoa” chính là tiền đề để tiến tới kỷ niệm 125 năm Đà Lạt hình thành và phát triển và hướng tới Năm Du lịch quốc gia 2014.
Trong 9 chương trình chính, “Những không gian hoa” và “Không gian hoa đẹp Festival Hoa Đà Lạt 2012” được xem là hai chương trình tạo nên điểm nhấn đặc biệt cho Festival Hoa Đà Lạt lần này. Cả hai chương trình được diễn ra trong suốt thời gian lễ hội (30-12-2011- 3-1-2012) với nhiều “không gian” cụ thể như không gian hoa hồ Xuân Hương, cầu Ông Đạo, đường hoa Lê Đại Hành, đồi hoa dại Vườn hoa TP. Đà Lạt, đồi hoa hoài niệm Đà Lạt phía sân golf (do Hiệp hội Hoa Đà Lạt thực hiện trên diện tích 3,3 ha, kinh phí hơn 9 tỷ đồng từ nguồn xã hội hóa)… không chỉ là những điểm nhấn cần thiết mà còn là điểm mới đáng quan tâm của Festival Hoa Đà Lạt 2012.
Hoa du lịch từ làng đến phố
 |
| Những sắc màu của Festival hoa Đà Lạt. Ảnh: Khắc Dũng |
Trong câu chuyện với cụ Ngô Văn Ngôn (10-Nguyễn Công Trứ, Đà Lạt), tôi biết anh trai cụ, cụ Ngô Văn Bính, là một trong số vài mươi người đầu tiên của Hà Nội vào đây khai khẩn và lập nên làng hoa Hà Đông, Đà Lạt, từ những năm đầu 30 của thế kỷ trước. Cụ Ngôn và cụ Bính cho tôi xem một xấp tài liệu nói về quá trình lập ấp Hà Đông hơn 70 năm về trước, trong đó có đoạn: “Ngay từ khi mới nhậm chức, ông Trần Văn Lý (quản đạo đầu tiên của Đà Lạt) đã nhận thấy Đà Lạt là một vùng khí hậu mát mẻ, còn nhiều đất hoang chưa được khai phá và nhu cầu rau quả tươi sống của người Pháp ngày càng tăng lên là điều kiện để mở mang nghề trồng rau và hoa ở đây. Ông đã nêu sáng kiến về việc lập ấp trồng rau và hoa tươi cung cấp tại chỗ cho người Pháp tại Đà Lạt…”.
Đó là vào cuối những năm 30 của thế kỷ trước. Hồi ấy, qua câu chuyện kể của cụ Ngô Văn Bính, tôi biết được là quản đạo Trần Văn Lý đã đề nghị Tổng đốc Hà Đông kiêm Chủ tịch Ủy ban Tương tế Trung ương Bắc kỳ Hoàng Trọng Phu cho di dân từ ngoài vào xứ Đà Lạt để lập ấp trồng hoa và rau xanh. Tháng 5-1938, hơn 30 người là cư dân vùng Hà Đông cũ (nay thuộc Hà Nội) đã có mặt tại Đà Lạt. Trong hơn 30 người rời quê tìm vùng đất mới này có cụ Bính và cụ Ngôn (năm đó, các cụ chỉ 18 tuổi và ít hơn 18 tuổi). Năm 1939, chàng thanh niên Ngô Văn Bính đã viết thư về Hà Đông động viên cả gia đình cùng vào, và… không quên mang theo một ít giống hoa. Bố anh Bính, cụ Ngô Văn Ất, ngay lập tức chuẩn bị 2.000 củ giống hoa layơn mang vào xứ hoàng triều cương thổ; và từ đó, làng hoa Hà Đông hình thành.
Nhớ lại hôm ở nhà cụ Ngô Văn Ngôn, khi nhìn ra ngoài sân, mắt tôi chạm phải một sắc hồng của loài hoa đào khá lạ. Thấy khách hậu sinh có vẻ thích thú, cụ Ngôn giải thích: “Đây là gốc đào rất “lịch sử”. Cành đào này là món quà từ miền Bắc gửi vào miền Nam chưng Tết ở dinh Độc Lập năm 1960. Nó là giống đào hoa thắm, cánh kép. Xong Tết, cành đào được ông Huệ (làm ở cơ quan Canh nông Đà Lạt lúc ấy) đưa từ Sài Gòn lên Đà Lạt. Và chính tay tôi trồng nó ngay trước sân nhà từ bấy đến giờ”. Hóa ra, xứ hoa Hà Đông của xứ sở Đà Lạt này còn nhiều điều về hoa đáng khai thác lắm.
Sau hơn 70 năm hình thành làng hoa và chuyên sống bằng nghề trồng hoa và rau, làng hoa Hà Đông hiện đã có hơn 400 hộ chuyên sản xuất hoa với diện tích trên 50 ha và chuyên trồng các loại hoa có giá trị cao như hoa hồng, cúc, cát tường, cẩm chướng, lily… Nói về thu nhập từ hoa, chưa biết xưa hơn giờ hay giờ hơn xưa, nhưng tôi cứ thử nêu hai con số để mọi người cùng suy ngẫm: Xưa, để có một củ giống layơn, người ấp Hà Đông phải bỏ ra 4 xu tiền Đông Dương. Hai tháng sau, củ giống này cho hoa bán được 2 hào. Tính cả vườn khoảng một ha thì thu được 400 đồng.
Trong khi, giá một tạ gạo lúc đó chỉ 2 đồng. Còn bây giờ, cũng ở Hà Đông, theo báo cáo của tổ chức Hội Nông dân thì nhà vườn trồng hoa có thu nhập trên dưới 130 triệu đồng mỗi năm trên mỗi ha. Tất nhiên, sự so sánh luôn có những khập khiễng. Riêng chuyện làng hoa Hà Đông hồi Festival Hoa Đà Lạt lần thứ III (năm 2010) là làng hoa đầu tiên được UBND TP. Đà Lạt ra quyết định công nhận là “làng hoa” và là “làng nghề” truyền thống của xứ sương mù là chuyện không có phép so sánh.
Và, tôi cũng muốn nói thêm, ở xứ sở sương mù Đà Lạt, sau Hà Đông là những làng hoa mà ngày nay đã trở thành những cái tên rất quen thuộc với du khách như làng hoa Thái Phiên, làng hoa Vạn Thành, làng hoa An Sơn… Bây giờ, những làng hoa ở Đà Lạt như Hà Đông, Vạn Thành, Thái Phiên, An Sơn… nói trên không chỉ trồng hoa mà còn là những làng du lịch, làng làm du lịch khá nổi tiếng. Những làng hoa làm du lịch ấy không chỉ là những làng hoa truyền thống mà nó, hoặc từ nó, còn là nơi sản sinh ra nhiều sản phẩm hoa độc đáo, rất độc đáo, của Đà Lạt như “hoa từ đất” (làm hoa từ đất sét), hoa sấy khô (hoa tươi sấy khô giữ được trên dưới 10 năm), hoa trên đá (hoa được trồng trên đá), các món ăn từ hoa…
Vĩ thanh
 |
“Thành phố Festival hoa” là danh hiệu thành phố Festival hoa đầu tiên của Việt Nam mà Đà Lạt sẽ nhận được trong nay mai. 12 “không gian hoa” với điểm nhấn là “Không gian hoa đẹp” 3,3 ha tại đồi Cù (sân golf Đà Lạt) là những “không gian” cần thiết khi Đà Lạt tổ chức Festival hoa trong tâm thế mới-tâm thế của một thành phố được công nhận là “Thành phố Festival hoa” đầu tiên của Việt Nam. Và “không gian” ấy không chỉ dừng lại ở 12 “không gian hoa” theo kịch bản mà còn được mở rộng đến 30 vườn hoa của chính những người trồng hoa và đến “không gian hoa dại” của chính những công dân của thành phố này.
Khắc Dũng
.