Gian nan công tác hậu kiểm doanh nghiệp: Bài 2: Doanh nghiệp “ma” làm thất thu ngân sách

Sự tồn tại doanh nghiệp “ma” từ nhiều năm nay đã làm ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách Nhà nước. Nhiều vụ việc được cơ quan chức năng điều tra phát hiện cũng liên quan đến tình hình mua bán hóa đơn bất hợp pháp. Điều đó cho thấy nhiều doanh nghiệp “ma” hoạt động rất tinh vi, cần có sự quản lý chặt chẽ của các cơ quan chức năng.

Doanh nghiệp “ma” khai khống thuế   

Để có doanh số mua vào, bán ra hợp lệ cho việc kê khai thuế hàng tháng, các doanh nghiệp “ma” thường lập bảng kê, nhưng khi qua xác minh thì các hóa đơn đó lại là của những doanh nghiệp đã vi phạm trước đó, và doanh số mua vào bán ra trên mỗi hóa đơn rất lớn. Các doanh nghiệp này cũng thường không có hàng tồn kho, mà hàng hóa chỉ thể hiện trên các giấy tờ mua bán với những doanh nghiệp khác tại những tỉnh khác nhau. Mức thuế giá trị gia tăng hàng tháng tương đối đều đặn nhưng số thuế phải nộp rất ít. Đặc biệt, tình hình sử dụng hóa đơn cũng khai khống, có những doanh nghiệp thực chất chưa sử dụng nhưng vẫn khai với cơ quan Thuế, và số hóa đơn đó tất nhiên là để dành bán cho những ai có nhu cầu.

Ảnh minh họa

Hiện nay, việc mua hóa đơn lần đầu đã được cơ quan Thuế cử cán bộ đến tận nơi để xác minh địa điểm hoạt động của doanh nghiệp, do đó đã hạn chế những đối tượng gian lận khai sai địa chỉ. Nhưng với những doanh nghiệp “ma” có đường dây, có tổ chức thì vẫn ngang nhiên qua mặt. Chỉ cần  có được quyển hóa đơn lần đầu, những đối tượng gian lận sử dụng đã gây thiệt hại cho Nhà nước. Hiện chưa có quy định cụ thể về việc phối hợp đối chiếu theo thời gian hàng tháng, hàng quý, đó là kẽ hở cho những doanh nghiệp “ma” hoạt động. Ngoài ra, việc mua hóa đơn những lần tiếp theo (nếu có nhu cầu) trong cùng một tháng với lần đầu tiên cũng tạo sơ hở cho đối tượng này lợi dụng. Bởi doanh nghiệp không cần phải làm bảng kê hóa đơn hàng hóa dịch vụ bán ra và không báo cáo tình hình sử dụng hóa đơn do chưa đến thời điểm làm báo cáo và kê khai thuế giá trị gia tăng! Chính vậy, doanh nghiệp “ma” có thể mua nhiều lần với nhiều quyển hóa đơn trong 1 tháng!

Từ đó cho thấy, việc quản lý mua hóa đơn chưa chặt chẽ, và công tác kiểm tra, đối chiếu cũng chưa thực hiện tốt; chỉ khi nào có nghi vấn thì cơ quan chức năng mới vào cuộc.

Doanh nghiệp “ma” tồn tại, trách nhiệm về ai?

Đến nay chỉ mới có 9/16 huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh Gia Lai triển khai công tác hậu kiểm trên địa bàn mình và gửi báo cáo về Sở Kế hoạch và Đầu tư. Và, mới chỉ có 16% số lượng doanh nghiệp được kiểm tra trong năm nay. Trong số đó có khá nhiều doanh nghiệp biến mất do nhiều nguyên nhân như doanh nghiệp cố tình trốn tránh nghĩa vụ nộp thuế; doanh nghiệp chuyển đổi trụ sở nhưng không thông báo đến cơ quan đăng ký kinh doanh; doanh nghiệp giải thể nhưng lại không tiến hành thủ tục giải thể theo quy định.

Ông Phạm Tấn Nghĩa- Phó Trưởng phòng Đăng ký Kinh doanh Sở Kế hoạch và Đầu tư Gia Lai cho rằng: “Cải cách hành chính trong cấp giấy phép đăng ký kinh doanh, cấp mã số thuế, con dấu là nhằm giảm sự phiền hà cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, lợi dụng sự thông thoáng này, một số doanh nghiệp đã thành lập, với mục đích không phải sản xuất kinh doanh, mà là để mua bán hóa đơn GTGT bất hợp pháp. Nhằm ngăn chặn những vi phạm, Sở sẽ phối hợp với cơ quan Thuế lọc ra những doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm, đồng thời tăng cường hậu kiểm các doanh nghiệp đã được cấp phép”.

Theo quy định, cơ quan đăng ký kinh doanh chỉ chịu trách nhiệm về tính hợp lệ của hồ sơ đăng ký kinh doanh; đồng thời cũng không chịu trách  nhiệm về những hành vi vi phạm pháp luật của doanh nghiệp sau đó. Về phía cơ quan Thuế đã có những thẩm định trước khi bán quyển hóa đơn lần đầu cho doanh nghiệp, và theo dõi tình hình nộp thuế của doanh nghiệp đó trong suốt quá trình hoạt động của doanh nghiệp. Tuy nhiên, để ngăn chặn những doanh nghiệp “ma” có đường hoạt động, thì trách nhiệm không chỉ của riêng ai. Hiện nay, số lượng doanh nghiệp trên địa bàn tăng lên nhanh chóng, chỉ từ đầu năm đến nay đã có thêm 400 doanh nghiệp mới thành lập, nâng tổng số doanh nghiệp của tỉnh ta lên gần 2.500 doanh nghiệp. Số lượng doanh nghiệp tương đối lớn nhưng để có thể nắm rõ được tình hình hoạt động cần sự phối hợp chặt chẽ của địa phương với các ngành chức năng liên quan.

Thảo Nguyên