.

(GLO)- Một sáng cuối tuần mới đây, tôi được đến thăm Khu Di tích Bác Hồ ở đồi Đá Chông (Ba Vì, Hà Nội). Đợt gió mùa Đông Bắc đầu tiên làm cho nhiệt độ giảm sâu, trời giá lạnh, vậy mà vẫn có khá đông người đến đây tưởng niệm Bác và tham quan.

Sau khi làm thủ tục và mua vé xe, chúng tôi lên xe điện theo con đường bên phải chạy vòng quanh hồ nước rộng. Sang đến ngã ba đường ở bờ bên kia, chúng tôi xuống xe lên dốc theo con đường bên triền đồi trái, 2 bên đường và cả khu vực là rừng thông xen lẫn những loại cây gỗ quý được trồng tỉa công phu, cao vút, tỏa bóng sum suê.

 

Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Khu Di tích K9-Đá Chông.                                                               Ảnh: internet
Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Khu Di tích K9-Đá Chông. Ảnh: internet

Đi khoảng gần 200 m thì đến khoảng sân nhỏ bên phải có cắm bảng màu xanh chữ trắng giới thiệu về Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bước lên 9 bậc dốc thì đến một sân rộng lát đá hoa cương, xung quanh có hàng lan can vững chắc; 2 bên có 2 nhà bia xen kẽ những bồn cây cảnh xanh tươi, bên trong mỗi nhà đặt một bia bằng đá quý được chạm khắc hoa văn tinh xảo ghi bài phúng do Giáo sư, Anh hùng Lao động Vũ Khiêu phụng thảo tại Đá Chông ngày 19-5-2015, trong đó có đoạn: “Non ngàn chào đón, chim ca ríu rít chung quanh/Khe suối reo vui, chim ca tưng bừng mọi phía/Mây bay bát ngát Tản Viên sơn/Sóng vỗ dạt dào Đà giang thủy… Tưng bừng K9 những lớp cháu con/Nhộn nhịp Đá Chông, bao đoàn già trẻ/Bát ngát trời xanh mây trắng/Vẫn nghe như Bác gọi thân thương/Thênh thang cờ đỏ sao vàng/Còn tưởng lúc Bác đi mau lẹ/Giọng sắt son cao vút vạn trùng vân/Tiếng vàng ngọc trải dài muôn thế hệ…”.

Lên tiếp 9 bậc nữa thì đến một sân rộng, ở giữa đặt một lư hương to bằng đồng để mọi người thắp hương tưởng niệm Bác. Chúng tôi nhập vào đoàn cựu chiến binh huyện Đan Phượng (Hà Nội). Sau khi mọi người đã đứng vào hàng nghiêm chỉnh, vị trưởng đoàn thắp hương cắm vào lư hương vái lạy rồi thành kính: “Thưa Bác, hôm nay chúng cháu đến thắp hương tưởng niệm Bác. Trước anh linh Bác, chúng cháu nguyện tiếp tục học tập phấn đấu, đóng góp tích cực vào công cuộc xây dựng đất nước theo con đường mà Đảng và Bác đã vạch ra. Kính mong Bác phù hộ cho đất nước tiếp tục phát triển giàu mạnh, phù hộ cho mỗi người, mỗi nhà chúng cháu an khang, thịnh vượng!”. Rồi mọi người cùng vái lạy.

Chúng tôi lên tiếp 9 bậc thì đến thềm Nhà tưởng niệm Bác. Ngôi nhà to rộng một tầng 2 mái kiến trúc theo lối cổ, có hàng cột gỗ to phía trước và hiên rộng 4 phía. Trên ban thờ, tượng Bác ngồi trên ghế tựa đặt chính giữa, phía sau là nền cờ đỏ, bên trên có búa liềm và ngôi sao vàng; phía trước đặt lư hương, rồi đến bát hương đang tỏa hương thơm ngát. Ở 2 cột bên ban thờ treo đôi câu đối chữ Việt: “Hồn Việt tụ nơi đây linh khí trải dài muôn dặm đất/Bác Hồ về thuở ấy tinh anh tỏa sáng bốn phương trời”. Ban thờ Bác như bao ban thờ tổ tiên của các gia đình Việt Nam, giản dị mà linh nghiêm. Sau khi mọi người đã kính cẩn tưởng niệm Bác, một Thượng úy mang lễ phục trịnh trọng giới thiệu: Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Khu Di tích K9-Đá Chông được xây dựng ở chính nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có những ngày sống và làm việc trong những năm tháng cách mạng; đây cũng là nơi giữ gìn thi hài Bác trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Công trình mang hình thức kiến trúc truyền thống, rộng 441 m2, cao 11,87 m, được xây dựng từ các vật liệu tiêu biểu của nhiều tỉnh thành Việt Nam. Công trình được khởi công xây dựng ngày 17-3-2014, hoàn thành vào ngày 2-9-2015. Từ khi hoàn thành đến nay, đã có hàng chục ngàn đoàn với hàng trăm ngàn lượt người trên mọi miền đất nước đến thắp hương tưởng niệm Bác… Đoàn chúng tôi vừa ra khỏi thì đến đoàn học sinh, các cháu đều mặc đẹp, cổ quàng khăn đỏ, vẻ mặt vui tươi lần lượt đến viếng.

Theo chỉ dẫn, chúng tôi ra lối hiên bên phải xuống sân rồi đi lên con đường bậc thang lát đá uốn lượn dưới cây rừng kín đáo để thăm các công trình ở phía sau. Nơi đây có nhà làm việc của Bộ Chính trị, ngôi nhà 2 tầng kiến trúc theo kiểu nhà sàn cao đẹp và vững chắc, xung quanh rải sỏi cuội theo gợi ý của Bác để vừa làm cho nhà mát hơn, vừa có tác dụng tạo tiếng động đề phòng có thú dữ, biệt kích đi vào. Phía sau là khu nhà bếp, phòng ăn được nối với nhà làm việc bằng lối đi có mái che; sau gần nửa thế kỷ, các vật dụng bên trong vẫn được giữ gìn gần như nguyên vẹn. Cả khu nhà làm việc của Bác ẩn mình dưới tán cây cổ thụ. Bên trái nhà ăn là nhà kính từng gìn giữ thi hài Bác, bên trong vẫn còn hòm kính đã phủ bụi thời gian. Chúng tôi đi tiếp lên phía trên thăm khu đá chông, nơi có 3 mỏm đá nhọn hình mũi chông, ngọn mác dựng đứng xếp liền nhau trong bụi cây rừng…

Đi tham quan và tìm hiểu, tôi được biết, Khu Di tích K9 nằm trong hệ thống đồi gò có diện tích 234 ha, thuộc xã Minh Quang, giáp giới với 3 xã Ba Trại, Thuần Mỹ thuộc huyện Ba Vì (Hà Nội) và xã Đồng Luận, huyện Thanh Thủy (tỉnh Phú Thọ). Toàn bộ khu đồi là rừng thông yên tĩnh, xen kẽ các loài cây gỗ lớn, tán lá rộng tạo thành khu rừng nguyên sinh quyến rũ. Trên đồi có những tảng đá to đứng lô nhô, sắc nhọn như những mũi chông ngọn mác nên gọi là Đá Chông. Tương truyền đây là bãi chông chà, dấu tích của những trận chiến dữ dội giữa Sơn Tinh và Thủy Tinh thời tiền sử. Khu vực này mang dáng dấp một con rồng, đầu đang cúi xuống sông Đà, u rồng là đỉnh cao nhất của khu đồi… Một ngày tháng 5-1957, Bác đến thăm bộ đội Sư đoàn 308 diễn tập bên sông Đà. Bác đã dừng chân nghỉ, ăn cơm trưa trên đồi, nơi có 3 mỏm đá nhọn như hình mũi chông, ngọn mác xếp liền nhau. Bác đứng ở đây nhìn ra sông Đà trước mặt, thấy phong cảnh sơn thủy hữu tình, khí hậu mát mẻ lại kín đáo nên ngỏ ý với các đồng chí cùng đi muốn chọn nơi đây làm khu căn cứ của Trung ương, đề phòng đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại bằng không quân ra miền Bắc.

Sáng 23-2-1958, Bác lên thăm và xem xét lại khu vực Đá Chông. Cùng đi với Bác có đồng chí Nguyễn Lương Bằng-Ủy viên Trung ương Đảng cùng một số đồng chí khác và lãnh đạo tỉnh Sơn Tây. Sau chuyến đi của Bác, Tổng cục Hậu cần (Bộ Quốc phòng) được giao nghiên cứu thiết kế và tổ chức xây dựng khu căn cứ Trung ương ở Đá Chông. Đầu năm 1959, Cục Doanh trại (Tổng cục Hậu cần) được lệnh lên Đá Chông tiến hành xây dựng khu căn cứ của Trung ương. Bác đã trực tiếp duyệt thiết kế, cắm cọc, nhắm hướng cho ngôi nhà này. Theo gợi ý của Bác, khu căn cứ chia làm 3 khu vực. Khu A dành cho Bộ Chính trị họp và tiếp khách; khu B dành cho các đồng chí lãnh đạo nghỉ; khu C dành cho các đồng chí bảo vệ và phục vụ. Sau một thời gian ngắn chuẩn bị, tháng 9-1959, công trình khởi công xây dựng, đến ngày 15-10-1960 thì khánh thành.

Trong 9 năm (từ 1960 đến 1969), đặc biệt là những năm Mỹ đánh phá Hà Nội và các tỉnh miền Bắc, Bác và một số đồng chí trong Bộ Chính trị, chỉ huy Quân đội đã nhiều lần lên làm việc tại K9. Đây cũng là nơi Bộ Chính trị từng họp bàn, quyết định nhiều vấn đề quan trọng của đất nước. Cũng tại nơi này, năm 1961, Bác đã tiếp bà Đặng Dĩnh Siêu (phu nhân Thủ tướng Trung Quốc Chu Ân Lai), ông Hà Vĩ-Đại sứ Trung Quốc tại Việt Nam và Đoàn cán bộ Quân đội Liên Xô do Anh hùng Vũ trụ G.M Ti-top dẫn đầu.

9 giờ 47 phút ngày 2-9-1969, Hồ Chủ tịch qua đời. Thể theo nguyện vọng của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân, Bộ Chính trị đã quyết định giữ gìn lâu dài thi hài Bác. Thời điểm này, cuộc kháng chiến chống Mỹ của nhân dân ta bước vào giai đoạn quyết định. Đề phòng chiến tranh có thể xảy ra trên phạm vi cả nước, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương quyết định tìm một vị trí thật yên tĩnh, bí mật, xa Hà Nội, thuận tiện cho việc di chuyển thi hài Bác khi chiến tranh lan rộng. K9 được chọn là nơi giữ gìn thi hài Bác. Lúc này K9 được mang mật danh “Khu căn cứ K84”. Trong 6 năm (1969-1975), thi hài Bác được giữ gìn bảo quản tại đây 3 lần với tổng thời gian là 4 năm 4 tháng 19 ngày.

Sau ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, ngày 18-7-1975 thi hài Bác được chuyển về Lăng của Người tại Ba Đình lịch sử để đồng bào, chiến sĩ cả nước cũng như kiều bào ta ở nước ngoài và bạn bè quốc tế đến thăm viếng Người.

Nhằm phát huy giá trị lịch sử, chính trị và văn hóa của Khu di tích K9, góp phần thực hiện thắng lợi cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, giáo dục truyền thống cách mạng và lòng tự hào dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau có niềm tin vững vàng vào công cuộc xây dựng đất nước theo mong muốn của Bác trước lúc đi xa, Bộ Chính trị khóa XI đã quyết định xây dựng Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Khu Di tích K9-Đá Chông. Thực hiện chủ trương trên, Ban Quản lý Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh giao cho Bộ Tư lệnh Bảo vệ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh làm chủ đầu tư dự án xây dựng. Công trình đã được sự phê duyệt và tham gia ý kiến đóng góp của các cấp lãnh đạo Đảng và Nhà nước. Giáo sư-Kiến trúc sư Hoàng Đạo Kính chủ trì thiết kế kiến trúc. Công trình được khởi công xây dựng vào ngày 17-3-2014, khánh thành đúng vào dịp kỷ niệm 70 năm Ngày thành lập nước và 46 năm Ngày Bác đi xa.

Khu Di tích K9-Đá Chông có bề dày lịch sử gắn liền với tên tuổi và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nơi in dấu những ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh-Anh hùng Giải phóng dân tộc, Danh nhân Văn hóa Thế giới sống và làm việc trong những năm tháng cách mạng. Đây là địa chỉ đỏ để đồng bào, đồng chí, khách quốc tế đến tham quan, tưởng niệm, góp phần quan trọng vào việc giữ gìn, nâng cao giá trị đạo đức, phát triển nền tảng Tư tưởng Hồ Chí Minh trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ mới.

Hùng Tấn

.